Twintig jaar Brits verzet tegen een Europese superstaat

Vandaag is het is een belangrijke dag voor Eurocritici van alle landen. Twintig jaar geleden, op 20 september 1988 om precies te zijn, was het immers de beurt aan de Britse eerste minister Margaret Thatcher om het academiejaar van het Europacollege in Brugge feestelijk te openen met een traditionele lezing.

Deze speech zou later bekend worden als de ‘Bruges Speech’ en de ganse Eurosceptische beweging in Europa niet enkel een tweede adem geven maar ook van nieuwe relevante liberale argumenten voorzien. Ook vandaag zijn haar woorden van 1988 immers nog steeds actueel. Zij bedankte immers al voor de Europese monsterstaat nog voor wij daar via referenda de kans toe kregen, en dat nog voor de EUSSR eigenlijk ontstond.

In tegenstelling tot haar voorgangers én nakomelingen gebruikte zij dit podium om kritisch te zijn over de gang van zaken binnen de Europese Economische Gemeenschap, en niet om de Europese bureaucratie te verheerlijken of het wegvlakken van de onderliggende verschillen binnen de EEG te verdedigen.

Maastricht was toen immers nog maar een droom van bepaalde continentale Eurofielen, net als de EMU en de latere éénheidsmunt. Politiek was de EEG op papier nog een dwerg. Economisch ging het hervormingsgezinde landen als het Verenigd Koninkrijk voor de wind. De Koude Oorlog liep op zijn einde, maar de angst voor de Sovjettanks was nog niet helemaal weggeëbt. Ronald Reagan populariseerde de ideeën van zelfbeschikking, vrijemarktwerking en een kleine overheid. En de Frans-Duitse as binnen de Europese Gemeenschap was toen, o.a. met het oog op de hereniging van de twee Duitslanden, sterker dan ooit tevoren.

De speech van Margaret Thatcher raakte een gevoelige snaar bij grote lagen van de bevolking. Niet enkel in het Verenigd Koninkrijk werd de ‘Bruges Speech’ aanzien als dé nieuwe consensus van liberalen en conservatieven over verdere Europese integratie, maar ook in andere landen resoneerden de woorden van de ‘Iron Lady’ als geen ander.

Vooral de zinsnede ‘We have not successfully rolled back the frontiers of the state in Britain, only to see them re-imposed at a European level with a European super-state exercising a new dominance from Brussels’ wordt tot op vandaag nog steeds naar hartelust geciteerd door liberale en conservatieve Eurosceptici.

En met recht en rede volgens mij, omdat deze zin op meesterlijke wijze de essentie van het ganse Europadebat weet te capteren. Zijn we als burgers van onafhankelijke landen beter in staat om onszelf te besturen via onze eigen lokale vertegenwoordigingen of verkiezen we oncontroleerbare bureaucraten en niet-verkozen politiekers in Brussel en Straatsburg?

En hoe kunnen we zo’n superstaat überhaupt aanvaarden als we tegelijkertijd op binnenlands vlak alles proberen om de overheid terug te dringen en zoveel mogelijk uit ons dagdagelijks leven trachten te bannen?

Een transcript van deze speech kan u via deze link terugvinden:
http://www.margaretthatcher.org/speeches/displaydocument.asp?docid=107332.

Door Vincent De Roeck